DOM RODZIN ZACZEK I KOSTKA
DOM RODZIN ZACZEK I KOSTKA
LOKALIZACJA
Ulica Piaskowa 205 (numeracja dawna 38). Dom obecnie nie istnieje. W jego miejscu stoi nowy dom jednorodzinny.
PRZED II WOJNĄ ŚWIATOWĄ
W czasie II wojny światowej przy ul. Piaskowej znajdował się dom Wincentego i Marty Zaczków, w którym mieszkała ich córka Salezja z mężem Wilhelmem Kostką i dziećmi. Była to spokojna i peryferyjna część Borowej Wsi, w pobliżu rzeki Kłodnicy, lasu oraz leśniczówki.
PODCZAS II WOJNY ŚWIATOWEJ
Gdy w styczniu 1945 r. przez Borową Wieś przechodził tzw. „marsz śmierci”, z kolumny odłączyła się grupa sześciu więźniów oświęcimskich: pięciu Żydów oraz Polak. Uciekinierzy należeli do siatki komunistycznej, działającej w KL Auschwitz, kierowanej przez Leona Stasiaka. Prowadzeni przez Alfreda Panica wzdłuż rzeki Kłodnicy dotarli do domu, w którym mieszkał ich przedwojenny znajomy – Wilhelm Kostka. Wszyscy domownicy, a także mieszkający w pobliżu brat Wilhelma – Wincenty Kostka, zaangażowali się w pomoc uciekinierom. Po jakimś czasie do Zaczków i Kostków zgłosili się kolejni uciekinierzy z „marszu śmierci”, którymi okazali się dwaj Żydzi również wtajemniczeni w plan ucieczki grupy Stasiaka i Panica. Również oni znaleźli schronienie, lecz ze względów bezpieczeństwa zostali ukryci w sąsiednim gospodarstwie, należącym do Agnieszki Musioł.
CIEKAWOSTKI
W styczniu 1945 r. w niewielkim zagajniku, rosnącym kilkadziesiąt metrów na zachód od zabudowań, przez kilka dni stacjonował niewielki oddział Wehrmachtu, oczekujący tu nadejścia wojsk sowieckich. Podczas gdy Zaczkowie i Kostkowie ukrywali uciekinierów z „marszu śmierci” do ich domu regularnie przychodzili niemieccy żołnierze, aby się ogrzać i napić ciepłego napoju. Pewnego dnia dwóch wojskowych oznajmiło, że nie zamierzają wracać do swojego oddziału. Wilhelm Kostka oraz rodzina Zaczków wspólnie zdecydowali się im pomóc. Dezerterów ukryto w stodole krytej papą, gdzie przez kilka dni przebywali schowani w sianie, nadal w niemieckich mundurach. Po wycofaniu się Wehrmachtu Wilhelm Kostka pomógł im zdobyć cywilne ubrania.
Bracia Kostkowie byli już w okresie przedwojennym działaczami komunistycznymi. Podczas II wojny światowej zaangażowali się w działalność konspiracyjną, a po przejściu frontu w styczniu 1945 r. rozpoczęli tworzenie struktur władzy ludowej na obszarze Borowej Wsi. 18 maja 1945 r. Wincenty Kostka został zastrzelony w pobliżu domu Zaczków przez dwóch młodych mężczyzn. Motywy ich działania do dziś nie zostały wyjaśnione, a obaj sprawcy zmarli w niejasnych okolicznościach w katowickim więzieniu jeszcze w tym samym roku. Pogrzeb Wincentego był pierwszym pochówkiem mieszkańca Borowej Wsi na nowym cmentarzu. Wcześniej grzebano tam jedynie żołnierzy sowieckich i więźniów oświęcimskich.
ŹRÓDŁA INFORMACJI
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej
Relacja ustna Edwarda Kostki (ur. 1935)
Relacja ustna Stanisławy Wandzik
Film dokumentalny pt. „Sprawiedliwi z Borowej Wsi”
AUTOR OPRACOWANIA I ZDJĘCIA
Paulina Krzysteczko